De fietsersverenigingen
Historiek
In mei 1975 werd er op initiatief van de Groene Fietsers uit Antwerpen en het Comité d'Action des Transports Urbains uit Brussel een grote manifestatie met duizenden deelnemers georganiseerd. Hieruit ontstond de Groupe de Recherche et d'Action des Cyclistes Quotidiens (GRACQ, Onderzoek en Actie van de Fietsers). Nog in 1975 doken overal in Europa fietsersverenigingen op, wellicht onder invloed van de wereldwijde oliecrisis.
De daaropvolgende jaren brachten aanvankelijk slecht nieuws voor de fietsers. De Belgische overheid publiceerde twee omzendbrieven waarin stond dat het verboden was voor gemeentes om fietsers toe te laten in verboden rijrichtingen en dat wegenwerken moesten worden uitgevoerd om de wegen groter te maken. Terwijl in Vlaanderen het actieterrein verspreid lag over verschillende regio's en steden (in Antwerpen ijverde het FoFo bijvoorbeeld voor de afschaffing van de fietsbelasting) werden er in Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest o.l.v. het GRACQ centrale acties ondernomen. Zo werden er in 1976 en 1985 Consultatieve Commissies m.b.t. de fiets opgericht. Daaruit vloeiden tal van manifestaties, stedelijke fietstochten en de publicatie van een brochure 'De fietsers in het verkeer' voort. Hiermee begon de fiets aan een comeback. Speciaal opgerichte fietscommissies deden onderzoek naar een betere wegcode en dienden tal van voorstellen in.
De Europese acties van GRACQ leidden ertoe dat de vereniging van bij de start een actieve rol speelde in de organisatie van Velo-city. Daarnaast had GRACQ ook een belangrijk aandeel in het ontstaan van de European Cyclist's Federation (ECF). Uit deze internationale contacten vloeiden een aantal projecten voort, zoals de verkeersveiligheidscursussen voor volwassenen (Zwitserland), voor kinderen (Verenigd Koninkrijk en Luxemburg) en voor allochtonen (Nederland en Frankrijk) of fietsmanifestaties (Duitsland en Spanje). Terwijl in Wallonië tal van lokale initiatieven en verenigingen zich aansloten bij GRACQ, zoals het 'Comité des Cyclistes Lidjwés' uit Luik, werd in Vlaanderen op het einde van de jaren '90 'Fietsoverleg Vlaanderen' opgericht. GRACQ sloot zich hier al snel bij aan om zo een sterker front te vormen in de gezamenlijke strijd voor de re-integratie van de fiets in het verkeer.
Samen met de oprichting van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zag ook een Nederlandstalige fietsersvereniging in Brussel het levenslicht. "t Greun Veloske' werkte al snel nauw samen met GRACQ en uit deze samenwerking vloeide in 1992 een tweetalige dienstverlenende organisatie voort: Pro Velo. Deze vereniging had en heeft als doel het pionierswerk van de eerste fietsersverenigingen verder te zetten en uit te breiden, in de vorm van vorming en onderzoek. Een eerste grote realisatie was de oprichting van een netwerk van gewestelijke fietswegen.
In 1995 werd de Fietsersbond opgericht. Deze vereniging bundelt de krachten van alle Vlaamse fietsersverenigingen. 't Greun Veloske werd de Brusselse afdeling. Sindsdien zagen nog veel andere fietsersverenigingen het levenslicht. Velo-city 2009 biedt u de kans kennis te maken met deze organisaties.
Een overzicht van de fietsersverenigingen in Brussel:
In het Huis van de Fietsers in de Londenstraat 15 in Elsene zetelen de drie voornaamste verenigingen. Hun leden werken nauw met elkaar samen en bezitten vaak meer dan één lidkaart.
Twee verenigingen die de belangen van de fietsers verdedigen:
- GRACQ – Les Cyclistes quotidiens, vzw (gewone vereniging van 1975 tot 1992, daarna een vzw) van Franstalige fietsers.
In Brussel en Wallonië: www.gracq.org
- Fietsersbond vzw, Nederlandstalige fietsers.
In Brussel: www.fietsersbond.be/brussel
In Vlaanderen: www.fietsersbond.be – info[ad]fietsersbond.be
Deze twee verenigingen werken vaak samen, zoals bv. bij de reclamecampagne 'J'achète à velo'.
Een dienstverlenende vereniging:
- Pro Velo vzw organiseert fietstochten met gids, vorming voor kinderen en volwassenen, evenementen (Dring Dring), fietsverhuur in Brussel en Wallonië – www.provelo.be – info[ad]provelo.org
Buiten het Fietshuis zijn er nog tal van verenigingen actief in Brussel:
Verenigingen die zich uitsluitend richten op fietsers:
- ECF (European Cyclist's Federation) organiseert de Velo-city-conferenties.
- European Union Cyclists' Group – EUCG – Groep die de belangen van fietsers van de Europese instellingen in Brussel verdedigt. Werkt mee aan verschillende acties van GRACQ en de Fietsersbond – www.eucg.eu – mail[ad]eu-cg.info
Behalve fietsenmakers, zijn er twee fietsateliers die de fietsers leren hoe ze hun tweewieler kunnen repareren.
- Ateliers vélo de la rue Voot (oudste, 1975)
Werkt onder meer samen met "À Vélo", coördinatie van het netwerk van fietsateliers van Wallonië – www.avelo.org
- Cyclo (Vlaanderenstraat). Sinds een jaar baat deze vereniging het eerste fietsstation van Brussel uit, in het Noordstation.
- Dynamobile, organiseert een jaarlijkse familiereis per fiets. De circa 150 deelnemers starten in Brussel en gaan dan naar een van de buurlanden. Organiseert in juli enkele mediaoptredens om het belang van de fiets als vervoermiddel in de kijker te zetten – www.dynamobile.net
- Vélo International, organiseert elke jaar een reis naar Katanga.
- Randovelo en LAF ("Lange Afstand Fietsroutes"). Afgebakende fietsroutes in de drie gewesten, ver weg van de grote autosnelwegkruisingen. De trajecten worden aangeduid in geel en blauw, verbonden met RAVeL en Landelijke Fietsroutes in Vlaanderen, Nederland ... en worden beschreven in stafkaarten – www.randovelo.org